Hiệu chuẩn phương tiện đo giúp doanh nghiệp đánh giá đặc tính thiết bị và sử dụng kết quả đo có căn cứ. Hoạt động này hỗ trợ quản lý chất lượng, kiểm soát sản xuất và hạn chế rủi ro sai lệch.
1. Hiệu Chuẩn Phương Tiện Đo Là Gì?
Hiệu chuẩn phương tiện đo xác lập mối quan hệ giữa giá trị chuẩn và chỉ thị của thiết bị đo. Hoạt động này được thực hiện trong những điều kiện xác định, có xét độ không đảm bảo đo. Kết quả cung cấp căn cứ để diễn giải và sử dụng chỉ thị của thiết bị.
Doanh nghiệp cần phân biệt hiệu chuẩn với hiệu chỉnh và kiểm định. Hiệu chỉnh là thao tác điều chỉnh thiết bị để đạt chỉ thị phù hợp. Hiệu chuẩn không đồng nghĩa với việc sửa chữa hoặc điều chỉnh thiết bị. Sau hiệu chỉnh, thiết bị thường cần được hiệu chuẩn lại.
Kiểm định đánh giá sự phù hợp của phương tiện đo với yêu cầu kỹ thuật đo lường. Vì vậy, chứng nhận hiệu chuẩn không mặc nhiên thay thế chứng nhận kiểm định bắt buộc. Doanh nghiệp cần xác định đúng yêu cầu trước khi đăng ký dịch vụ.
Chẳng hạn, cân điện tử cần được đánh giá tại những mức tải phù hợp với công việc thực tế. Người sử dụng nên cung cấp khoảng khối lượng thường cân và yêu cầu của quy trình. Thông tin này giúp trao đổi phạm vi hiệu chuẩn rõ ràng hơn.
Thiết bị vẫn hoạt động không đồng nghĩa với việc kết quả luôn đáp ứng nhu cầu. Doanh nghiệp cần xem xét dữ liệu hiệu chuẩn cùng yêu cầu sử dụng cụ thể.
2. Lợi Ích Của Hiệu Chuẩn Phương Tiện Đo
Trong sản xuất, dữ liệu đo thường được dùng để điều chỉnh công nghệ và đánh giá sản phẩm. Nếu thiết bị có sai lệch chưa được nhận biết, quyết định vận hành có thể thiếu căn cứ. Hiệu chuẩn phương tiện đo giúp doanh nghiệp hiểu rõ hơn đặc tính của thiết bị.
Những lợi ích doanh nghiệp có thể hướng tới gồm:
- Có dữ liệu để xem xét thiết bị có phù hợp với công việc hay không.
- Nhận biết sai lệch tại các điểm đo đã được hiệu chuẩn.
- Hỗ trợ lựa chọn thiết bị đáp ứng yêu cầu của quy trình.
- Cung cấp hồ sơ kỹ thuật phục vụ quản lý chất lượng.
- Theo dõi sự thay đổi của thiết bị qua những lần hiệu chuẩn.
- Chủ động lên kế hoạch bảo dưỡng, hiệu chỉnh hoặc thay thế khi cần.
Một nội dung quan trọng là tính liên kết chuẩn đo lường. Đây là sự liên hệ tới chuẩn tham chiếu thông qua chuỗi hiệu chuẩn được lập thành tài liệu. Mỗi bước trong chuỗi đều đóng góp vào độ không đảm bảo đo.
Doanh nghiệp không nên chỉ quan tâm đến việc có giấy chứng nhận. Giá trị thực tế nằm ở cách đọc và sử dụng thông tin trên chứng nhận.
Với thiết bị phục vụ nhiều công đoạn, nên xác định yêu cầu riêng của từng công đoạn. Một thiết bị có thể phù hợp công việc này nhưng chưa đáp ứng công việc khác. Đánh giá đúng nhu cầu giúp tránh lựa chọn chỉ dựa trên độ phân giải hiển thị.
3. Khi Nào Nên Thực Hiện Hiệu Chuẩn Phương Tiện Đo?
Thời điểm hiệu chuẩn cần được xác định theo yêu cầu pháp luật và nhu cầu quản lý thiết bị. Theo Luật Đo lường, chuẩn công tác trực tiếp kiểm định phương tiện đo nhóm 2 phải được hiệu chuẩn bắt buộc. Phương tiện đo nhóm 1 được hiệu chuẩn tự nguyện theo yêu cầu của tổ chức, cá nhân liên quan.
Trong quản lý nội bộ, doanh nghiệp nên xem xét hiệu chuẩn trước khi sử dụng thiết bị mới. Việc này giúp thiết lập dữ liệu ban đầu để theo dõi về sau. Cũng nên xem xét hiệu chuẩn sau sửa chữa, hiệu chỉnh hoặc khi xuất hiện kết quả bất thường.
Không nên mặc định mọi thiết bị đều cần cùng một khoảng thời gian hiệu chuẩn. Doanh nghiệp nên cân nhắc tần suất sử dụng, môi trường và mức độ quan trọng của phép đo. Lịch sử kết quả cũng là thông tin hữu ích để xem xét lịch tiếp theo.
Nếu thiết bị thường xuyên chịu rung, va đập hoặc thay đổi môi trường, nên tăng cường theo dõi. Khi có dấu hiệu bất thường, cần đánh giá trước khi tiếp tục dùng cho công việc quan trọng.
Doanh nghiệp nên lập danh sách thiết bị kèm mã quản lý và người phụ trách. Hồ sơ cần ghi ngày hiệu chuẩn, phạm vi thực hiện và lịch dự kiến tiếp theo. Cách quản lý này giúp hạn chế bỏ sót và chủ động bố trí công việc.
4. Lựa Chọn Dịch Vụ Và Sử Dụng Kết Quả Hiệu Chuẩn
Khi lựa chọn dịch vụ hiệu chuẩn phương tiện đo, nên kiểm tra năng lực phù hợp với thiết bị. Nếu cần kết quả được công nhận, hãy đối chiếu phạm vi công nhận cụ thể. Đồng thời, cần trao đổi khả năng đáp ứng khoảng đo và yêu cầu kỹ thuật.
QUATEST VIET cung cấp dịch vụ hiệu chuẩn trong lĩnh vực khối lượng và áp suất. Khi yêu cầu báo giá, khách hàng cần cung cấp thông tin thiết bị và yêu cầu cụ thể.
Doanh nghiệp nên chuẩn bị model, số serial, khoảng đo và tài liệu kỹ thuật hiện có. Hai bên cần thống nhất các điểm đo, địa điểm thực hiện và thời gian trả kết quả.
Sau khi nhận chứng nhận, hãy đối chiếu thông tin nhận dạng thiết bị. Tiếp theo, xem xét kết quả cùng yêu cầu của công việc thực tế. Khi chưa hiểu dữ liệu, nên trao đổi với đơn vị thực hiện.
Hồ sơ cần được lưu để so sánh với những lần hiệu chuẩn tiếp theo. Kết hợp dữ liệu này với kiểm tra nội bộ giúp quản lý thiết bị có căn cứ. Hiệu chuẩn phương tiện đo được sử dụng đúng cách sẽ hỗ trợ duy trì chất lượng và sự tin cậy.